Sự thật đằng sau năng lượng tái tạo

Hiện nay, năng lượng tái tạo đóng một vai trò quan trọng trong việc bổ sung và đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của con người. Đây là một nguồn tài nguyên dồi dào, có sẵn trong tự nhiên và tồn tại dưới nhiều dạng phổ biến. Trong đó, năng lượng mặt trời là một nguồn năng lượng gần như vô hạn có thể được khai thác tại phần lớn khu vực trên thế giới, đang nổi lên như một sự lựa chọn bổ sung lý tưởng cho các nguồn năng lượng truyền thống khác.

Quy mô lắp đặt điện mặt trời của 10 nước dẫn đầu thế giới – 2017

Theo đánh giá của Viện Năng lượng – Bộ Công Thương, tiềm năng kỹ thuật điện mặt trời tại Việt Nam khoảng 1.677,5GW. Theo kịch bản kinh tế phát triển cao, đến năm 2030 cần có tổng cộng 385,8 GW điện mặt trời được đưa vào vận hành để phục vụ phát triển kinh tế.

Theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện mặt trời mái nhà tại TP.HCM là 6,3GW, Đà Nẵng là 1,1GW .

Với tiềm năng lớn như vậy, một số thông tin, ý kiến tiêu cực, không đúng bản chất có thể cản trở đến việc phát triển điện mặt trời ở Việt Nam.

Nhiều ý kiến cho rằng, pin năng lượng mặt trời hết hạn sử dụng sẽ trở thành chất thải nguy hại cho môi trường và cần được xử lý. Vậy tại sao pin năng lượng mặt trời hết hạn sử dụng được xem là chất thải nguy hại?

Với đời sống kinh tế của các dự án điện mặt trời là 25 năm, câu hỏi đặt ra là phải làm gì để xử lý một số lượng lớn pin năng lượng mặt trời sau khi đời sống dự án kết thúc?

Phải chăng khi nói rằng pin năng lượng mặt trời là chất thải nguy hiểm?

1. Thành phần cấu tạo

Pin năng lượng mặt trời (solar panel) bao gồm nhiểu tế bào quang điện (solar cell) – là phần tử bán dẫn có chưa trên bề mặt một số các cảm biến ánh sáng là điốt quang, thực hiện biến đổi năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện.

Ngày nay, vật liệu chủ yếu chế tạo tế bào quang điện (solar cell) là silic ở dạng tinh thể (đơn tinh thể, đa tinh thể) hoặc mang tinh thể mỏng.

Tế bào quang điện (solar cell)

Tế bào quang điện (solar cell) được ghép lại thành khối thành tấm pin năng lượng mặt trời (solar panel). Thông thường 60, 72 tế bào quang điện trên một tấm pin năng lượng mặt trời, khung (frame): Khung được làm bằng nhuôm, kính (glass): Kính loại cường lực/ an toàn.

Phim EVA (encapsulan) là lớp phim mỏng giúp liên kết vững chắc giữa tế bào quang điện (solar cell) và kính cường lực/ lớp phủ polymer (backsheet) nhằm bảo vệ chống va đập và năng cao tuổi thọ các tế bào quang điện (solar cell). EVA là một loại vật liệu polymer (Ethylene Vinyl Acetate Copolymer) kết hợp giữa Ethylene và Acetate và được sản xuất qua phản ứng trùng hợp dưới áp suất rất cao, được ứng dụng rộng rãi trong ngành may mặc, dày dép, công nghiệp phụ trợ,…

Tế bào quang điện (solar cell) là tấm silic dạng tinh thể (đơn tinh thể, đa tinh thể) hoặc màng silic mỏng là yếu tố chính của pin mặt trời.

Lớp phủ polymer (Backsheet) là lớp bảo vệ mặt dưới của tế bào quang điện (solar cell) tránh bị mài mòn do môi trường. Phần lớn các nhà sản xuất pin mặt trời sử dụng  PVF (Polyvinyl fluoride) để làm Backsheet. PVF là một vật liệu polymer chủ yếu được sử dụng trong nội thất máy bay, làm áo mưa,…Một số pin cao cấp hơn thì sử dụng lớp “Backsheet” loại kính cường lực (loại double glass).

Hộp nối điện (Junction box): Vỏ hộp thông thường là loại polymer chịu nhiệt, chịu lửa, chịu thời tiết, chống tia UV gây lão hóa… Các đầu nối trong hộp thường được làm bằng đồng thau, phủ bạc hoặc phủ thiếc.

Các dây dẫn (Wiring) liên kết giữa các tế bào quang điện (solar cell) và liên kết với hộp nối điện. Các dây dẫn này làm bằng đồng hoặc bằng bạc.

Trong các thành phần cấu tạo nêu trên, tấm kính cường lực và tế bào quang điện được sản xuất từ các với thành phần chủ yếu là Oxit Silic (SiO2) là vật liểu để sản xuất các đồ dùng thường thấy trong đời sống hằng ngày như chai lọ thủy tinh đựng thức ăn,…

Khối lượng chủ yếu của các tấm pin năng lượng mặt trời là theo thứ tự từ nặng đến nhẹ là (1) Tấm kính cường lực: ~65%; (2) Khung: ~20%; (3) Tế bào quang điện (solar cell): 6% – 8%; (4) các thành phần còn lại. Một tấm pin mặt trời có 72 cell thông thường có khối lượng khoảng 22 – 27 kg, trong đó (1) + (2) + (3) chiếm khoảng 92 – 94% khối lượng toàn bộ tấm pin năng lượng mặt trời.

2. Phải chăng khi nói rằng pin năng lượng mặt trời là chất thải nguy hiểm?

Có thể nhận thấy được thành phần của cấu tạo chính của tấm pin mặt trời không chứa các chất nguy hại. Vậy nguyên do từ đâu có nhiều thông tin nói rằng: Pin mặt trời khi hết hạn sử dụng sẽ trở thành chất thải nguy hiểm và cần có biện pháp xử lý. Có lẽ nhận định chưa chính xác này xuất phát từ tên gọi của điện năng lượng mặt trời là Pin.

Tất cả các pin cho mục đích sử dụng tích điện tương tự như đèn pin hay ắc quy khi thải ra đều được xem là chất thải nguy hại do đó cần pahỉ cần được thu hồi để xử lý.

Trong đời sống hằng ngày, khi ta mua/thay pin cho máy tính xách tay, cho một số dòng điện thoại di động… ta hay thường hỏi “Cục pin này có bao nhiêu cell?”, “4 cell hay 6 cell vậy?”… Đây là một thuật ngữ chuyên môn để nói lên dung lượng của Pin một cách đơn giản.

Tính tương đồng của hệ thống “PIN MẶT TRỜI” và “PIN TÍCH ĐIỆN” như sau:

Cấu tạo của các bộ ắc quy cũng xuất phát từ các CELL có điện áp vài volt >> các CELL ghép lại với nhau thành MODULE >> các MODULE liên kết với nhau thành RACK >> và cuối cùng sẽ trở thành HỆ THỐNG (SYSTEM) tích điện.

Đối với “PIN MẶT TRỜI” cũng tương tự, từ các tế bào quan điện là CELL >> liên kết với nhau thành MODULE/PANEL >> các MODULE liên kết với nhau thành ARRAY/TABLE >> và cuối cùng sẽ trở thành HỆ THỐNG (SYSTEM) năng lượng mặt trời.

Vì vậy, có lẽ việc đặt tên có từ ” Pin” cho hệ thống điện năng lượng mặt trời xuất phát từ tình huống tương đồng này.

Ngiêng cứu , nhận định của các nước trên thế giới và phương án xử lý các vấn đề chất thải pin năng lượng mặt trời khi hết hạn sử dụng.

Như vậy, theo ý kiến đánh giá của tác giả bài viết này thì “PIN MẶT TRỜI” không phải là chất thải nguy hại và bị nhầm lẫn do đặt tên. Vậy, câu hỏi đặt ra là các nước trên thế giới nhìn nhận việc này như thế nào?

Tác giả đã tìm hiểu về vấn đề này và xin được cung cấp cho người đọc một số thông tin tham khảo từ các khảo sát, nghiên cứu của các tổ chức uy tín trên thế giới như ở dưới đây.

Liên quan đến việc xử lý pin mặt trời ,có thể tham khảo các bài viết và một số thông tin đánh giá:

1/ Theo SolarTech (USA)

– Tuổi thọ các panel PV kéo dài 20 – 30 năm, có những panel pin mặt trời từ những năm 1970, 1980 hiện vẫn còn đang được sử dụng.

– Nhiều cơ quan kiểm soát ở các bang và liên bang Mỹ đã cho tiến hành thí nghiệm để kiểm tra tính nguy hại đến môi trường, nhưng phần lớn các sản phẩm đều vượt qua các test này và các cơ quan này không đưa pin mặt trời vào diện kiểm soát chất thải nguy hại.

– Biện pháp đối với panel hết hạn: Có nhiều biện pháp khác nhau, nhưng chung quy lại là tách các thành phần vật liệu cấu tạo nên panel (kính, cell, kim loại, plastic/polymer) để tái sử dụng, như các tấm thủy tinh thì làm chai lọ, các cell thì được xử lý hóa học để các nhà máy tái sử dụng sản xuất các cell cho panel mới có hiệu suất/hiệu quả cao hơn…

Tóm lại, theo SolarTech thì ở Mỹ, đối với các panel mặt trời không sử dụng nữa (do hết hạn, hỏng hóc…) không được xem là chất thải nguy hại mà là tài nguyên để làm vật liệu đầu vào để sản xuất pin mặt trời mới, hoặc cho các mục đích khác.

2/ Theo tổ chức IEA Photovoltaic Power Systems Programme – IEA PVPS (Thụy Sỹ): Tổ chức này đã khảo sát, nghiên cứu về việc xử lý pin mặt trời đã hết hạn sử dụng từ rất lâu và ở nhiều nước. Theo tài liệu công bố của tổ chức này, thì phản ứng, đánh giá ở các nước như sau:

– EU: Đã có quy định tỷ lệ tái chế, tái sử dụng pin mặt trời tại EU là 85%/80%.

– Mỹ: Hiện không có luật lệ nào quy định về việc quản lý panel hết hạn sử dụng (No federal regulations currently exist in the United States regarding the collection and recycling of endof-life PV modules; therefore, the country’s general waste regulations apply).

– Nhật Bản: Không có quy định cụ thể về việc xử lý các pin mặt trời hết hạn sử dụng, các panel nếu phải thải bỏ (nếu không còn được sử dụng) thì được xử lý như chất thải rắn thông thường (không phải nguy hại). Tại Nhật Bản các panel này cũng được tái chế để sử dụng.

– Trung Quốc, Hàn Quốc: Cũng có đánh giá tương tự như trên.

Tuổi thọ các panel PV kéo dài đến 30 năm và phần lớn vẫn tiếp tục vận hành. Tất cả các vật liệu hình thành nên panel mặt trời đều được thu hồi và tái sử dụng. Các vật liệu đều được xem là tài nguyên, không phải chất thải nguy hại.

Tài liệu của IEA PVPS cũng cung cấp các thông tin các công nghệ xử lý để tái chế, tái sử dụng ở các nước cho các loại điện mặt trời khác nhau. Các nước cũng đã và đang nghiên cứu các công nghệ để việc tái chế một cách có hiệu quả, chi phí thấp, rút ngắn thời gian tái chế…

Pin mặt trời hết hạn sử dụng sẽ không phải là chất thải nguy hại mà là nguồn tài nguyên để tái sử dụng cho mục đích sản xuất pin mặt trời mới có chất lượng cao hơn và giá thành rẻ hơn

Thứ nhất: Có sự nhầm lẫn vì đặt tên cho điện năng lượng mặt trời là “PIN” nên dẫn đến các thông tin trái chiều cho rằng “PIN MẶT TRỜI” là chất thải nguy hại.

Thứ hai: Pin mặt trời hết hạn sử dụng sẽ không phải là chất thải nguy hại mà là nguồn tài nguyên để tái sử dụng cho mục đích sản xuất pin mặt trời mới có chất lượng cao hơn và giá thành rẻ hơn. Ngoài ra, cũng có thể sử dụng cho mục đích khác.

Thứ ba: Tuổi thọ của pin điện mặt trời rất dài 20 – 30 năm, pin mặt trời từ những năm 1970, 1980 hiện vẫn còn đang được sử dụng. Do đó lượng pin mặt trời trên thế giới cần xử lý khá ít so với quy mô đã được sản xuất và chủ yếu là do khiếm khuyết, hỏng hóc. Ở Việt Nam đến 20 – 30 năm nữa mới là thời điểm bắt đầu xem xét phương án xử lý các tấm pin mặt trời hết hạn sử dụng.

Thứ tư: Việt Nam được đánh giá là nơi có tiềm năng phát triển điện mặt trời có quy mô rất lớn, do đó, cần có thông tin tuyên truyền mạnh mẽ để người dân hiểu đúng bản chất của pin mặt trời và ủng hộ phát triển điện mặt trời tại Việt Nam.

Nguồn: nangluongvietnam.vn

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *